The vote against the EU: populism or protest?

As part of this year’s Battle of Ideas, deBuren and the Institute of Ideas debated the motivations behind the recent European elections from c.19:30 CET on the 12th November 2014. This debate was in English and took place in deBuren’s premises at Leopoldstraat 6, 1000 Brussels. 

celebrity lifestyle UKIP poster

Many were startled by the European election results in May 2014 and sought various ways to interpret the gains, which parties, normally perceived as being mere bit part players, had been able to achieve. One interpretation that was often heard, was that these results should be seen as being victories for domestic protest politics. Instead of being anti-EU, several voices suggested that these were much more anti-Cameron or anti-Hollande votes, than they were anti-Juncker votes. A tendency to belittle the winners and to attribute their victories to a transitory desire to signal dissatisfaction with government policies was something which could be perceived throughout Europe. In the UK, for example, the reaction of leading Conservative politicians was to speak of the result, as if it were merely intended to deliver a message to the ruling party, assuming that these “protest voters” would ultimately return to the fold in 2015’s general election. However, as the Clacton and Heywood Middleton by-elections have recently shown, there has, as yet, been little sign of British politics returning to its old predictability and this tendency has also been reflected elsewhere in Europe, with Podemos currently leading the Spanish polls.

In some cases, commentators went further and presented the results as expressing voters’ anger and disillusionment with mainstream politics per se, with some going so far as to describe the results as a “howl of rage. One element which all of these mainstream reactions have, until very recently, had in common, is, however, that none of them have tended to take these populist votes particularly seriously or as representing the start of a lasting rupture within the traditional political landscape. Shortly after the elections, the leader of Germany’s Social Democrats, Sigmar Gabriel, spoke disdainfully of dummen Parolen [ridiculous slogans]and accusations of xenophobia, racism and backwoods nationalism have been used by many of the more established parties.

However, is this a fair picture? After all, the Eurosceptic parties – from the PVV (Partij voor de Vrijheid [Freedom Party]) to SYRIZA (Synaspismós Rizospastikís Aristerás [Coalition of the Radical Left]) – are not all right-wing. Arguably, they do have one sentiment in common though: of being “left behind” or manipulated by distant political elites. In several cases, these parties express positive aspirations in terms of demanding greater solidarity and respect as moral equals. Seen from this perspective, these votes can be interpreted as beingthe result of a desire to highlight a growing gulf between “us and them” and is this not due a little more respect, than is attributed, when we dismiss such parties as a mere rejection of the status quo? Or, are we all, given the low voter turnout rates, ultimately reading too much into these results? Also, how should mainstream parties respond to these results, has Cameron‘s shift towards a more anti-EU approach taken the wind out of the populist parties, should Hollande contemplate similar action? Or do these attempts to adopt populist policy simply reinforce the perception of an out-of-touch elite that is unable to connect with the public?

Ultimately, whatever your perception of the parties involved, is it not in the interests of European democracy to take EU-sceptic voters and their demands seriously, instead of continuing to try and dismiss them as undesirable, populist and reactionary?

Participants:

Speakers:

Kathleen van Brempt – MEP, Party of European Socialists; former Flemish government minister for Mobility, Social Economy and Equal Opportunities

Koen de Voegt – co-chairman, Pirate Parties International

Merijn Oudenampsen – sociologist and political scientist, Tilburg University; editor, Power to the People

Bruno Waterfield – Brussels correspondent, Daily Telegraph; co-author, No Means No

Peter Whittle – culture spokesman, UKIP; director, New Culture Forum.

Moderator

Claire Fox – director, Institute of Ideas; panellist, BBC Radio 4’s Moral Maze

Organised by deBuren and the Institute of Ideas

 

The vote against the EU: populism or protest?

Woensdag 12 november 2014, 19:30 – 21:00. deBuren, Leopoldstraat 6, 1000 Brussel

In het Engels. Debat in het kader van The Battle of Ideas 2014.

Battle of Ideas is een jaarlijks debatfestival in Londen. deBuren werkt met dit debat opnieuw mee aan het internationale programma ‘Battle Satellites‘.

celebrity lifestyle UKIP poster

In Brussel wordt vaak gezegd dat er iets gedaan moet worden aan het democratisch tekort van Europa. Maar als democratie leidt tot een stem tégen de EU klaagt de pro-Europese elite over de gevaren van het populisme. Zo klonk het direct na de Europese verkiezingen van mei 2014: eigenlijk stemden de kiezers op de populistische tegenstanders van Hollande of Cameron en niet tegen Europa.

In dit debat stellen we de vraag: zijn ‘populistische’ eurosceptische partijen een gevaar voor de Europese democratie, of is hun overwinning juist een teken dat die democratie goed werkt? Als we het democratisch tekort van Europa echt willen bestrijden, is het dan niet hoog tijd dat we de stem tégen Europa serieus gaan nemen?

Sprekers:

Kathleen van Brempt is lid van het Europees Parlement voor de sp.a en vice-voorzitter van de Europese sociaaldemocratische fractie. Ze werd voor het eerst als Europeesm parlementslid verkozen in 1999. In 2003 verliet ze het parlement en werd ze staatssecretaris van Arbeidsorganisatie en Welzijn op het Werk in de regering-Verhofstadt I. In juli 2004 werd ze minister van Mobiliteit, Sociale Economie en Gelijke kansen in de Vlaamse regering. Bij de Europese verkiezingen van 2009 trok Van Brempt de Europese lijst voor sp.a. Ze zetelt sindsdien in het Europees parlement.

Koen de Voegt (Antwerpen, 1980) is co-voorzitter van Pirate Parties International (PPI). Oorspronkelijk afkomstig uit het hackerswereldje richtte hij in 2012 de Antwerpse afdeling van de Piratenpartij op en werd hij kandidaat bij de locale verkiezingen. Van 2013 tot 2014 zat Koen in het nationale bestuur van de Piratenpartij en in april dit jaar werd hij gekozen tot co-voorzitter van Pirate Parties International (PPI), de internationale koepelorganisatie van de Piratenpartijen. 

Merijn Oudenampsen (1979, Amsterdam) is socioloog en politicoloog. Sinds januari 2011 doet hij als promovendus onderzoek naar populisme en de ruk naar rechts bij de Universiteit van Tilburg. Hij was gastredacteur van de 20e editie van het tijdschrift Open, De Populistische Verbeelding (NAi 2010). Tevens redigeerde hij Power to the people! Een anatomie van het populisme, samen met Justus Uitermark, Rogier van Reekum en Bart van Heerikhuizen. (Boom | Lemma2012). Hij schrijft regelmatig voor de Groene Amsterdammer, MetropolisM en Joop.nl

Bruno Waterfield is de Brusselse correspondent van de Daily Telegraph. Hij is co-auteur van No Means No, een essaybundel over het antidemocratische gehalte van de Europese politiek. Waterfield schrijft al over de Europese politiek sinds dertien jaar, aanvankelijk vanuit Westminster en sinds januari 2003 vanuit Brussel.

Peter Whittle is een British auteur, journalist en oprichter van de denktank New Culture Forum. Hij is woordvoerder cultuur van de UK Independence Party (UKIP). Hij is de auteur van verschillende boeken over de Britse cultuur en samenleving en leverde talloze commentaren en opiniestukken voor media zoals Sunday Times, the Sunday Telegraph, Daily Mail, The Sun en de Los Angeles Times. Momenteel is hij columnist en filmcriticus voor Standpoint Magazine.

Moderator van het debat is Claire Fox, directeur van The Institute of Ideas en panellist bij BBC Radio 4’s Moral Maze.

Organisatie: deBuren en Institute of Ideas

Debat in het kader van The Battle of Ideas 2014